Puszta, to jeden z największych trawiastych stepów w Europie. Na płaskim terenie nic nie przysłania widoku. Ale myli się ten, kto uważa, że to monotonny krajobraz. Zmiennność Puszty kryje się w szczegółach. W jedynym swego rodzaju świecie zierząt i roślin, w wyjątkowych studniach z drewnianymi żurawiami, w charakterystycznych czardach (csarda) stojących przy drogach. Jedną z najznamieniczszych tego typu karczm jest 300-letnia Czarda Hortobagy, w której można zjeść smaczne węgierskie dania (np. słynną zupę rybną - halászlé, czy gulaszową), przy akompaniamencie "madziarskiej" kapeli. Hortobagy, to serce Puszty, do którego (od strony Tiszafüred) wjeżdża się przez 167 metrowej długości most, który zbudowany z kamieni, stoi tam już od prawie 180 lat.

300-letnia Csarda Hortobagy.

I tutaj właśnie utworzono na 80.000 hektarów Park Narodowy Hortobagy. Znaczną ceść tego obszaru stanowią, zawieraące sól pastwiska (Pusta). Z ciekawostek, występuje tam zjawisko fatamorgany, które przy sprzyjających warunkach można tutaj obserwować (tylko w dni, gdy rozproszone światło przenika przez warstwy wilgotnego powietrza o różnej temperaturze). Tutejsi ludzie od wieków zajmują się pasterstwem. Hodują owce.

Ale także gęsi ....

.... oraz bydło i konie.

Jedną z głównych dziedzin gospodarki tego regionu jest także uprawa trzciny, która po odpowiedniej obróbce i impregnacji jest doskonałym, ekologicznym i modnym w Europie Zachodniej materiałem do krycia dachów. Zarówno metody hodowlane jak i uprawy trzciny, nie zmieniły się od dziesiecioleci, a może i od setek lat. Nie ma nowoczesnych wieżowców i klimatyzowanych pomieszczeń, a cała produkcja odbywa się w szopach, jak przed wiekami. Czy to jest klucz do efektywnosci gospodarki tego regionu?

Choć oczywscie samoloty i traktory są używane na co dzień.

Ale oprócz stepu są tutaj także moczary, tereny podmokłe i rybne stawy hodowlane. W okolicach tych zaobserwowano 342 gatunki ptaków, z czego 152 to lęgowe. Mnóstwo jest tu czapli różnych gatunków a jesienią wystepują wielkie zlotowiska żurawii. W okolicach Hortobagy żyją także dropie. Jesli chodzi o stawy to największy ich kompleks znajduje się zaledwie 4 km od Hortobagy (w kierunku Tiszafüred) i nazywa się Hortobagyi halasto. Występują tutaj ogromne ilosci ptaków wodnych w wielkiej różnorodnosci gatunkowej.

Granice Parku sa bardzo czytelnie oznaczone i nie radze wchodzic na tereny ograniczone takimi tablicami.

 

Ptaków jest naprawdę dużo i to atrakcyjnych dla nas gatunków, zarówno w PN Hortobagy, jak i w rezerwatach nad Cisą (Tisza), które oddalone są od Hortobagy zaledwie o 30-40 km. Szczególnie duże ilości ptaków można spotkać w środku lata, po lęgach. Dla obserwatorów jest to świetny teren, gorszy niestety dla fotografa. Zdecydowanie najatrakcyjniejszym miejscem są stawy rybne w Hortobagy (Hortobagyi halasto). Poprowadzonych przez nie zostało kilka szlaków, z umieszczonymi co jakiś czas wieżami obserwacyjnymi, z których jest doskonały widok na wodę i mokradła. Podczas wędrówki nad naszymi głowami bez przerwy przelatują różne gatunki czapli (purpurowe, siwe, nadobne, białe, modronose i ślepowrony) oraz rybitwy czarne, białoskrzydłe i białowąse. Liczne są kormorany (zarówno czarne jak i małe), a także można wypatrzeć ibisy kasztanowate i warzęchy. W wszechobecnych trzcinach otaczajacych drogi w Hortobagy Halaslo możemy zaobserwować podróżniczki, rokitniczki, brzęczki czy wąsatki, a przy wodzie często także przelatujące bączki. Wieże obserwacyjne ulokowane są na terenie całegom Parku, z dokładnym opisem co tam występuje. Przy odrobinie szczęścia uda nam się zobaczyć raroga i kobczyki (ich kolonia jest niedaleko Hortobagy). Na dropie możemy liczyć praktycznie tylko przez przypadek (takie zdarzają sie najczęściej rankiem lub pod wieczór ;-) ) lub z kimś, kto zna lepiej teren. Fotograficznie trudne warunki, ale udało się zarejestrować kilka gatunków, choć może nie w taki sposób jak bym chciał. Poniżej przegląd fotograficznego plonu wyjazdów w maju 2005 i czerwcu 2007 oraz 2008 r.

 

Czaple są dosłownie wszędzie. Oczywiście cała masa występuje na stawach hodowlanych, ale wcale nie mniejsza ilość szuka pożywienia na polach i łąkach (głównie czaple białe i purpurowe). Te pierwsze są też zdecydowanie najczęściej występującymi czaplami w parku. "Nasze" siwe spotyka się raczej rzadko, zdecydowanie więcej jest czapli purpurowych.

Z mniejszych gatunków najbardziej pospolity jest ślepowron. Na stawach mają one swoje ulubione drzewa, gdzie przesiadują małymi stadkami. Czapla ta jednak, ze względu na swoją skrytość jest dosyć trudna do fotografowania. Stosunkowo często można zobaczyć czaplę modronosą i nadobną, jednak ich liczebność jest bardzo zmienna w różnych latach.

W parku występuje także bąk i bączek. Bąka przy pewnej ilości szczęścia można wypatrzeć na polu, polującego na myszy. Jego mniejszy kuzyn za to występuje na stawach i rano często pokazuje się na małych oczkach wśród trzcin wzdłóż głównej drogi przez Halasto.

Pochodzą z tego samego rzędu co czaple, jednak ich bliższymi krewniakami są ibisy. Są nie do pomylenia z czymkolwiek innym - dziób w kształcie chochli to przystosowanie do odsączania pokarmu z płytkiej wody. Z daleka w locie od czapli białej można ją łatwo rozpoznać po wyprostowanej szyi. Warzęchy lubią przebywać i pożywiać się w stadkach. Fantastycznym widokiem jest kilka osobników przeczesujących płycizny, wachlując przy tym rytmicznie dziobem z lewej na prawą.

W Hortobagy można je obserwować z daleka na wysychających stawach na Halasto i przelatujące nad drogą 33. Ich liczba i miejsce występowania zależy od aktualnego poziomu wody. W latach gdy woda jest wysoka zobaczyć je ciężko, natomiast przy sprzyjających warunkach stada warzęch są bardzo liczne.

Te małe sokoły mają w Parku kilka kolonii lęgowych, jedna znajduje się nawet w lasku zaraz obok drogi 33. Na początku niewprawnemu obserwatorowi może być trudno wyłowić kobczyki ze stepowego krajobrazu. Po pierwszej obserwacji jednak okazuje się, że są bardzo pospolite. Samce mają charakterystyczne czerwone nogawice i szpony, skąd jest też angielska nazwa tego gatunku - red-footed falcon.

Świat ptaków w Parku Narodowym Hortobagy to nie tylko stawy hodowlane. Mnogość gatunków zasiedla także bezkresne stepy i inne siedliska. Jednym z ciekawszych ptaków jest pójdźka. Wśród ściśle chronionych terenów stepowych parku pozostało wiele samotnych domostw pasterskich, stodół i schronień dla bydła i owiec, właśnie takie zabudowania są ulubionym siedliskiem tej małej sowy. Obserwować ją najlepiej wieczorem, kiedy zasiada w swych czatowniach (np. słupach ogrodzenia, belkach itp.). W Hortobagy występują także żołny gniazdujące razem z brzegówkami oraz zdecydowanie rzadsze kraski.

Prawdziwym rarytasem parku jest najcięższy latający ptak Europy - drop. Dla spokoju tego najbardziej chronionego gatunku awifauny Węgier zamknięto bardzo duże obszary stepu (tereny te zostały na mapie Parku zaznaczone pomarańczowymi kreskami). Wstęp tam jest absolutnie zakazany, a wszystkiego strzegą strażnicy w samochodach terenowych. Przy dużej dozie szczęścia i cierpliwości dropie można wypatrzeć z jednej z dróg wcinających się w Park, jednak z powodu ich bardzo dużej płochliwości nie będzie to łatwe.

Gorący klimat i bezkresne trawiaste stepy to idealne warunki dla tych gryzoni. Pochodzą z rodziny wiewiórkowatych, tyle że całe życie spędzają na ziemi i w niej. Susła wypatrzeć nietrudno. Co prawda przemieszczając się szybko wśród traw jest zupełnie niewidoczny, za to co chwila zatrzymuje się aby "stanąć słupka" i rozejrzeć sie po okolicy. Takie pojawiające się nagle i jeszcze szybciej znikające z oczu susły to niezaprzeczalny znak, że znaleźliśmy ich kolonie. Te małe zwierzątka stają się aktywne dopiero kiedy słońce zaczyna odpowiednio przygrzewać, a chowają się do swych norek długo przed zachodem. Są ważnym składnikiem pożywienia dużego sokoła występującego w Parku Narodowym Hortobagy - raroga.